Είμαι Χώμα!

Είμαστε χώμα και νερό, λένε οι παλιές γραφές.
Αναπνέουμε αέρα, ζωογονούμαστε από το πυρ. Είμαστε γη και ουρανός…

Η γη είναι πεπερασμένη. Το χώμα και το νερό επίσης.
Είναι, αυτό που λένε, μη-ανανεώσιμοι πόροι (ο αέρας και το πυρ, πάλι, είναι
ανανεώσιμα, αλλά αυτό είναι μια άλλη ιστορία). Αν συνεχίζουμε να θέλουμε να
ζούμε επάνω στη γη είναι απλό, θα πρέπει να φροντίσουμε το χώμα, και το νερό.

Συνήθως το χώμα το περιφρονούμε: το πατάμε, αλλά
επειδή δεν σεβόμαστε τα πόδια μας, το θεωρούμε «κατώτερο», «άψυχο» και «αδρανές».
Με το νερό γίνεται λάσπη, και «βρωμίζει» τα παπούτσια μας. Όταν το πιάνουμε με
τα χέρια μας σπεύδουμε να τα πλύνουμε γιατί είναι «βρώμικα», και περνάμε
αυτή  τη νοοτροπία και στα παιδιά μας.



Στην πραγματικότητα δεν είμαστε πολύ διαφορετικοί
από το έδαφος: και οι δύο χρειαζόμαστε αέρα για να επιτελέσουμε τις βασικές μας
λειτουργίες. Και νερό. Κανείς από τους δυό μας δεν αντέχει να είναι γυμνός:
κρυώνουμε, ζεσταινόμαστε, διψάμε, πεινάμε. Οι άνθρωποι εφηύραμε τα ρούχα – το χώμα
καλύπτεται με βλάστηση προκειμένου να προστατευτεί από το κρύο και τη ζέστη.

Και φτάνουν οι επιστήμονες να κρούουν τον κώδωνα του
κινδύνου – εάν δεν προστατέψουμε το έδαφός μας, «το χώμα που πατάμε», που λέει
και το τραγούδι, κινδυνεύει η επιβίωσή μας. Πολλοί μεγάλοι πολιτισμοί που πέρασαν από την ανθρωπότητα υποβαθμίστηκαν και “ξέπεσαν” εξαιτίας της υποβάθμισης των εδαφών τους (οι αρχαίοι συγγραφείς μιλούν για μια Ελλάδα γεμάτη δάση και νερά, αλλά αργότερα μιλούν για τα βουνά της Αττικής, π.χ. που έγιναν “γυμνά σαν κόκκαλα”…) Η φυσική μας επιβίωση επάνω σ’
αυτόν τον πλανήτη βασίζεται σε 15-25 εκατοστά επιφανειακού χώματος, λένε. Είναι
το γόνιμο χώμα στο οποίο φύονται όλα όσα τρώμε. Εικοσιπέντε εκατοστά χώματος μας
χωρίζουν από τον αφανισμό μας ως βιολογικό είδος. Κάθε χρόνο υποβαθμίζεται το
ένα πέμπτο του καλλιεργήσιμου εδάφους της γης. Το χώμα αποθηκεύει 10 φορές
περισσότερο διοξείδιο του άνθρακα από ότι τα δάση. Αλλά ένα εκατοστό
επιφανειακού χώματος κάνει περίπου έναν αιώνα να δημιουργηθεί (ή να
αποκατασταθεί) από τη φύση…Εάν δεν επέμβει ο άνθρωπος, είτε να το καταστρέψει είτε να το αποκαταστήσει με υγιείς μεθόδους.

Η υγεία του χώματος έχει άμεση σχέση με τη δική μας σωματική
υγεία, καθώς επηρεάζει την υγεία της τροφής που καταναλώνουμε και την ποιότητα
του αέρα που αναπνέουμε. Εάν αναρωτιόμαστε γιατί έχουμε ανάγκη τόσα «συμπληρώματα
διατροφής» για να είμαστε καλά  στην
υγεία μας, πέρα από το μάρκετινγκ που πείθει ειδικούς και αδαείς, είναι επειδή
το χώμα όπου φύονται τα λαχανικά και τα φρούτα μας είναι πλέον φτωχό σε μέταλλα
και ιχνοστοιχεία – άρα και η τροφή μας είναι φτωχή σε διατροφική αξία («κενές
θερμίδες», όπως λένε οι γιατροί).

Το ζωντανό χώμα σφύζει από ζωή – μία κουταλιά καλού χώματος
περιέχει περισσότερους οργανισμούς από όσοι είναι οι άνθρωποι επάνω στη γη.

Ο ΟΗΕ ανακήρυξε το 2015 «Ετος Εδάφους».  Ενας χρόνος για να σκεφτούμε το χώμα, να
αναλογιστούμε τι μας δίνει, τι του δίνουμε, πόσο και πώς μπορεί να το έχουμε
ανάγκη, τι μπορούμε να κάνουμε για να το σώσουμε, να το αναγεννήσουμε, ή, έστω,
να το διαχειριστούμε.
Εμείς στον αγρό πολύ νωρίς καταλάβαμε ότι το κλειδί
για όλες μας τις προσπάθειες βρισκόταν στο χώμα: μια αρχική ανάλυση μας έδειξε ότι
το 66.7% του εδάφους του αγρού είναι άμμος! Εκτοτε, κάνουμε ότι περνάει από το
χέρι μας για να προσθέσουμε οργανική ουσία στο χώμα μας. Με άλλα λόγια, η
βασική μας καλλιέργεια είναι το χώμα, το έδαφός μας.

Για το λόγο αυτό επιστρατεύουμε όλες μας τις γνώσεις:
βοηθάμε το χώμα με βιοδυναμικά σκευάσματα, χλωρή λίπανση, φτιάχνουμε κομπόστ,
χρησιμοποιούμε εδαφοκάλυψη, κάνουμε αμειψισπορά, δεν κάνουμε βαθύ σκάψιμο (δεν
αναστρέφουμε το χώμα), φροντίζουμε να αυξάνεται η επιφανειακή βιοποικιλότητα φυτεύοντας
όλο και περισσότερα είδη (έτσι ώστε να βελτιώνεται και η ζωή του εδάφους), και αφήνουμε
διαδρόμους ανάμεσα στα παρτέρια έτσι ώστε το χώμα να μην πατιέται και συμπιέζεται
παντού.

Τι μπορούμε να κάνουμε σαν πολίτες, εάν δεν έχουμε
αγρό να καλλιεργήσουμε;

Επιλέγουμε να αγοράζουμε προϊόντα από αγρότες που
σέβονται και δεν δηλητηριάζουν τη γη τους (και εμάς), και δεν χρησιμοποιούν
χημικά λιπάσματα και φυτοφάρμακα. Μπορεί τα προϊόντα τους να είναι κατά τι
ακριβότερα, αλλά γλιτώνουμε χρήματα από συμπληρώματα διατροφής και
ιατροφαρμακευτική περίθαλψη! Οσο δε περισσότερη ζήτηση υπάρχει για τα προϊόντα
αυτά, τόσο μεγαλύτερη θα είναι και η παραγωγή, τόσο περισσότερη γη θα
καλλιεργείται με σεβασμό, τόσο περισσότερο έδαφος θα διασώζεται από την
καταστροφή, τόσο υγιέστερο κόσμο θα αφήνουμε στα παιδιά και στα εγγόνια μας…



Μαθαίνουμε όσο μπορούμε για τον παραμελημένο θησαυρό
που  βρίσκεται κάτω από τα πόδια μας: ξεπερνάμε
τη σιχασιά μας για το χώμα και τους κατοίκους του, το πιάνουμε, το μυρίζουμε,
το γνωρίζουμε – και διαβάζουμε για αυτό, διασπείρουμε τη γνώση: η γνώση είναι
δύναμη που μπορεί να αλλάξει τον κόσμο!

Κάνουμε κομπόστ: δεν πετάμε τίποτα! Η κομποστοποίηση
δεν χρειάζεται πτυχίο πυρηνικής φυσικής, είναι διαδικασία που μπορεί να γίνει
στο μπαλκονάκι της κουζίνας μας, και να μας γλιτώσει χρήματα από λίπασμα για τις
γλάστρες ή τον κηπάκο μας. Καθημερινά πετάμε φλούδες φρούτων και λαχανικών, υπολείμματα
καφέ και τσαγιού, τσόφλια αυγού, τα οποία άνετα κομποστοποιούνται σε μια
γλάστρα μαζί με λίγο κοινό χώμα… Η πρακτική αυτή μας διδάσκει πολύτιμους νόμους
της ζωής και της φυσικής, και μας φέρνει κοντύτερα στο να εκτιμήσουμε την τροφή
και τη ζωή  μας.

Και τέλος… φυτεύουμε! Οσο μπορούμε, όπως  μπορούμε, όπου μπορούμε, ότι μπορούμε.



Ιδού μερικές ιστοσελίδες που μιλούν για τη σημασία του εδάφους:

Advertisements

One thought on “Είμαι Χώμα!

Add yours

  1. και ενώ τότε μόνο γκρίζο αμμώδες χώμα συναντούσε η δειγματοληπτική σκαπάνη, τώρα – τέσσερα χρόνια μετά – το χώμα είναι σκούρο πιο συμπαγές και με πλήθος γαιοσκώληκες. Και στην πραγματικότητα μόλις τα τελευταία δυο χρόνια αρχίσαμε να ακολουθούμε πιο πιστά τις οδηγίες και πρακτικές της βιοδυναμικής και ομοιοδυναμικής καλλιέργειας και τις αρχές του permaculture. Άλλαξε το χώμα!

    Like

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

Blog at WordPress.com.

Up ↑

Σπόροι στην Πόλη

Ομάδες φύλαξης και καλλιέργειας των παραδοσιακών σπόρων στην Αττική - μας ενώνει η αγάπη και η φροντίδα μας για το σπόρο: το σπόρο ως πηγή ζωής και ως κοινό αγαθό και όχι ως πατενταρισμένο προϊόν προς εμπορική εκμετάλλευση.

Ο κήπος της αειφορίας

Τοπικό Δίκτυο Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης της ΔΙΠΕ Δυτικής Αττικής

δρυάδες

δίκτυο σποροπαραγωγής για τη διατήρηση των παραδοσιακών ποικιλιών

Urban Botany

Just another WordPress.com site

in the garden

from the newstead community garden

Αστικός Αγρός Χαλανδρίου

τόπος συνάντησης, σκέψεις, φωτογραφίες, ιδέες, προβληματισμοί και δράσεις ενός μικρού κοινοτικού εγχειρήματος στο λεκανοπέδιο της Αττικής

%d bloggers like this: