Κομπόστ: μην είναι τα βουνά, μην είναι οι κάμποι;

Το κομπόστ αποτελεί προϊόν της αερόβιας αποσύνθεσης της οργανικής ύλης. Οποιαδήποτε άλλη μορφή αποσύνθεσης της οργανικής ύλης δεν έχει σαν αποτέλεσμα την παραγωγή κομπόστ, παράγει κάτι άλλο (όχι απαραίτητα κακό), αλλά πάντως όχι κομπόστ.

ΓΙΑΤΙ ΛΟΙΠΟΝ ΘΕΛΟΥΜΕ ΚΟΜΠΟΣΤ ΚΑΙ ΟΧΙ ΚΑΤΙ ΑΛΛΟ;
Η απάντηση έχει να κάνει με το πώς λειτουργούν τα φυτά και το χώμα. Τα φυτά προσλαμβάνουν θρεπτικές ουσίες από δύο πηγές: από την ατμόσφαιρα μέσω της φωτοσύνθεσης και από το χώμα. Μέσω της φωτοσύνθεσης τα φυτά μετατρέπουν την ηλιακή ενέργεια σε σάκχαρα και οξυγόνο. Μερικά από αυτά τα σάκχαρα, καθώς και μερικές πρωτεΐνες κατεβαίνουν στο ριζικό σύστημα των φυτών και εκκρίνονται στο γύρω χώμα, στη ριζόσφαιρα. Αυτές οι εκκρίσεις προσελκύουν βακτηρίδια και μύκητες.
Τα βακτηρίδια που εισέρχονται στη ριζόσφαιρα τρέφονται από τα απλά σάκχαρα που εκκρίνει η ρίζα του φυτού και αποθηκεύουν αυτές τις θρεπτικές ουσίες μέχρις ότου πεθάνουν ή μέχρις ότου φαγωθούν από άλλους μικροοργανισμούς. Οι μύκητες τρέφονται από πιο σύνθετες ουσίες που βρίσκονται στην επιφάνεια του χώματος, ουσίες που προέρχονται από ξυλώδη υλικά, τα οποία διασπούν σε απλά σάκχαρα και αμινοξέα που καταναλώνονται από τα βακτηρίδια. Δηλαδή οι μύκητες δεν τρέφονται από τις ουσίες που εκκρίνει το φυτό με τις ρίζες του, αλλά χάρις σ’ αυτές έρχονται στη ριζόσφαιρα για να θρέψουν τα βακτηρίδια της περιοχής με τα προϊόντα του μεταβολισμού τους. Επίσης εκκρίνουν κολλώδεις ουσίες υπεύθυνες για τα συσσωματώματα που σχηματίζονται στο έδαφος, βελτιώνοντας έτσι την δομή του και την ικανότητά του να απορροφά και να συγκρατεί το νερό. Αλλά κάνουν και κάτι άλλο μοναδικό και ανεκτίμητο: δημιουργούν μονοπάτια με τις υφές τους, μέσω των οποίων επικοινωνούν τα φυτά μεταξύ τους ακόμα και σε απόσταση χιλιομέτρων και μεταφέρουν σε μακρινές αποστάσεις αέρα, νερό, μικροοργανισμούς και θρεπτικές ουσίες ανάλογα με τις ανάγκες των φυτών.
Καθώς τα βακτηρίδια και οι μύκητες πολλαπλασιάζονται, πρέπει κάτι να γίνει για να επέλθει μια ισορροπία στη ριζόσφαιρα κι αυτό που γίνεται είναι ότι προσελκύουν με την σειρά τους άλλους μικροοργανισμούς: τα νηματώδη και τα πρωτόζωα. Αυτά τρέφονται με βακτηρίδια και μύκητες (που έτσι δεν αυξάνονται ανεξέλεγκτα) και αποβάλλουν τα προϊόντα της πέψης τους στη ριζόσφαιρα. Τα προϊόντα της πέψης των νηματωδών και των πρωτόζωων είναι οι θρεπτικές ουσίες που το φυτό μπορεί άμεσα να απορροφήσει και να χρησιμοποιήσει για την ανάπτυξή του.
Aν λοιπόν δεν υπάρχουν στο χώμα μας – και στο υλικό με το οποίο το εμπλουτίζουμε – βακτηρίδια και μύκητες, νηματώδη και πρωτόζωα, τα φυτά μας δεν θα είναι σε θέση να επωφεληθούν.
Επειδή αυτοί οι μικροοργανισμοί ζούν και αναπαράγονται σε αερόβιο περιβάλλον γι΄ αυτό κι εμείς θέλουμε να προσθέσουμε στην γη μας κομπόστ και όχι κάτι αναερόβιο (και πολύ περισσότερο όχι κάτι χημικό που καταστρέφει όλη αυτή τη θαυμαστή ισορροπία).
Το κομπόστ λοιπόν ΕΙΝΑΙ λίπασμα, δεν είναι ένα απλό εδαφοβελτιωτικό, όπως ευρέως υποστηρίζεται και μάλιστα είναι το καλύτερο δυνατό λίπασμα διότι:
  1. περιέχει την οργανική ύλη μαζί με τα κατάλληλα μικρόβια που μπορούν να τη διασπάσουν σε βαθμό που τα φυτά να μπορούν να την απορροφήσουν και να τραφούν,
  2. είναι το μόνο λίπασμα που τα οφέλη του είναι πολλαπλά και μακροχρόνια, διότι αυτή η αλληλεπίδραση μεταξύ ριζικού συστήματος και μικροοργανισμών του εδάφους που περιγράψαμε παραπάνω, δεν σταματά, εκτός και αν επέμβουμε με οργώματα και δηλητήρια ή αν αφήσουμε τη γη χωρίς φυτά κι επομένως χωρίς ρίζες, κι επομένως χωρίς μικρόβια που να προσελκύονται από τις ριζικές εκκρίσεις κ.ο.κ. (εδώ «κολλάει» – παρόλο που δεν έχει σχέση με το κομπόστ – κι αυτό που έλεγε ο Masanobu Fukuoka: 15 μέρες πριν θερίσετε τη μια σοδειά σπείρτε την επόμενη. Δεν το έλεγε αναφερόμενος μόνο στην ανάγκη εδαφοκάλυψης αλλά και για να μη διακοπεί η ζωή των μικροοργανισμών του εδάφους).

Πώς καταλαβαίνουμε ότι το κομπόστ μας διαθέτει ωφέλιμα βακτηρίδια; Το καταλαβαίνουμε από τη μυρωδιά: το καλό κομπόστ όταν είναι έτοιμο έχει την μυρωδιά του χώματος μετά τη βροχή. Αυτή η μυρωδιά οφείλεται σε κάτι αερόβια βακτηρίδια που λέγονται ακτινομύκητες (είναι βακτηρίδια παρά το όνομα τους). ΠΡΟΣΟΧΗ: θέλουμε ακτινομύκητες όχι ακτινοβακτηρίδια. Τα ακτινοβακτηρίδια είναι αναερόβια και είναι ακριβώς αυτό που δεν θέλουμε. Όταν έχουμε ακτινοβακτηρίδια βλέπουμε μέσα στην μάζα του κομπόστ άσπρες ή γκριζωπές αποικίες και η μυρωδιά είναι δυσάρεστη, Πρέπει να το αερίσουμε καλά και να το αφήσουμε να στεγνώσει γιατί η πολύ υγρασία το καθιστά αναερόβιο.

Πώς καταλαβαίνουμε ότι το κομπόστ μας διαθέτει πρωτόζωα; Αν στο έτοιμο κομπόστ αρχίζουν να εισέρχονται γαιοσκώληκες, τότε πρέπει να υποθέσουμε ότι έχουμε αρκετά πρωτόζωα γιατί αυτά αποτελούν την κύρια πηγή τροφής των γαιοσκωλήκων.

Πώς καταλαβαίνουμε ότι έχουμε μύκητες; Τους βλέπουμε, βλέπουμε τις άσπρες υφές στην μάζα του κομπόστ, καμιά φορά και μανιταράκια. Για να έχουμε βακτηρίδια και πρωτόζωα προσθέτουμε στο σωρό πράσινα υλικά και αν διαθέτουμε δική μας κοπριά (ή κοπριά από ζώα που ξέρουμε ότι δεν έχουν πάρει αντιβιοτικά και αντιπαρασιτικά). Για να έχουμε νηματώδεις αρκεί ο σωρός που θα φτιάξουμε να μην είναι πολύ συμπιεσμένος, να μην τον φτιάξουμε δηλαδή αποκλειστικά με υλικά πολύ μικρών διαστάσεων όπως πχ. πριονίδι και γκαζόν.Για να έχουμε μύκητες πρέπει να χρησιμοποιήσουμε ξερά και ξυλώδη υλικά. Ο σωρός πρέπει να αερίζεται και να είναι πάντα σχετικά υγρός σαν βρεγμένο σφουγγάρι που το έχουμε στύψει καλά.

Το κείμενο έγραψε η Φοίβη Σόκαλη.

Πηγές: http://whatcom.wsu.edu/ag/compost/fundamentals/ και http://rodaleinstitute.org/soil-life-microbiology-on-the-farm/

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

Create a free website or blog at WordPress.com.

Up ↑

Σπόροι στην Πόλη

Ομάδες φύλαξης και καλλιέργειας των παραδοσιακών σπόρων στην Αττική - μας ενώνει η αγάπη και η φροντίδα μας για το σπόρο: το σπόρο ως πηγή ζωής και ως κοινό αγαθό και όχι ως πατενταρισμένο προϊόν προς εμπορική εκμετάλλευση.

Ο κήπος της αειφορίας

Τοπικό Δίκτυο Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης της ΔΙΠΕ Δυτικής Αττικής

δρυάδες

δίκτυο σποροπαραγωγής για τη διατήρηση των παραδοσιακών ποικιλιών

Urban Botany

Just another WordPress.com site

in the garden

from the newstead community garden

Αστικός Αγρός Χαλανδρίου

τόπος συνάντησης, σκέψεις, φωτογραφίες, ιδέες, προβληματισμοί και δράσεις ενός μικρού κοινοτικού εγχειρήματος στο λεκανοπέδιο της Αττικής

%d bloggers like this: